in

Oko kojih velikih umova se spore Srbija i Hrvatska

Od devedesetih godina do današnjeg dana postoje brojne linije razdora koje “graniče” Srbiju i Hrvatsku, ali jedan rascep može se izdvojiti kao vanvremenski – rasprava o tome koji veliki um “pripada” kom od ta dva naroda.

Nikola Tesla

Jedan od naučnika o kojem se najčešće vodi spor u vezi sa tim da li je Srbin ili Hrvat jeste jedan od najvećih svetskih umova ikada, Nikola Tesla.

Tesla je rođen u Smiljanu, u Lici, kao sin pravoslavnog sveštenika i njegovo srpsko poreklo nije sporno.

Zapravo, ono što Hrvati uvek ističu i jeste upravo da je Nikola Tesla bio američki i hrvatski naučnik srpskog porekla. Ta tvrdnja je navedena i u hrvatskoj enciklopediji.

“Jednako se ponosim svojim srpskim rodom i hrvatskom domovinom. Živeli svi Jugosloveni”, napisao je svojevremeno Nikola Tesla u telegramu Vlatku Mačeku.

Dok Hrvati u prvi plan ističu Teslu kao svog naučnika, stanovnici Srbije bez dileme zastupaju drugačije stanovište – da je ovaj veliki naučnik Srbin, i da mesto njegovog rođenja nije uticalo na to.

U Srbiji se sa ponosom ističe ne samo samo srpsko poreklo ovog velikog naučnika, već čitavo njegovo zaveštanje, kao rad srpskog naučnika svetskog glasa.

Većina Teslinih ličnih stvari, kao i urna sa njegovim pepelom su, zalaganjem njegovog sestrića Save Kosanovića, preneti u Beograd, u muzej Nikole Tesle, 1957. godine.

Milutin Milanković

Nikola Tesla nije jedini naučnik svetskog glasa koji je bio predmet rasprave između Srba i Hrvata.

Milutin Milanković je prvi srpski doktor tehničkih nauka, jedan od najcitiranijih naučnika u svetu, tvorac najtačnijeg kalendara, matematičar, građevinski inženjer, pisac, klimatolog poznat po teoriji ledenih doba, astronom po kome su nazvani krateri na Mesecu i Marsu i jedan planetoid, geofizičar po kome se naziva medalja koju dodeljuje Evropska unija za geonauke

Ujedno, Milanković se našao u sporu između Srba i Hrvata jer je rođen na teritoriji Hrvatske, u mestu Dalj.

Za razliku od slučaja Nikole Tesle, o Milankoviću se u hrvatskoj javnosti samo ponekat provuče teza kako je on naučnik koji je u toj zemlji zaboravljen.

Ipak, Srpska akademija nauka i umetnosti (SANU) nedvosmislenog je stava da je bivši predsednik te institucije i jedan od najvećih svetskih naučnika Milutin Milanković Srbin.

Kako je pre dve godine navedeno u saopštenju, IO SANU „sa nevericom i ogorčenjem“ prati svojatanje srpskih naučnika i umetnika, zasnovano na neprihvatljivim argumentima, a poslednji u nizu takav slučaj je sa jednim od najvećih srpskih naučnika Milutinom Milankovićem, koji je bio dugogodišnji član i potpredsednik SANU.

Ivo Andrić

Najčešća tema sporenja su naučnici, ali slična je situacija i sa velikim umetnicima. Pored Tesle i Milankovića, rasprave između Srbija i Hrvatska usmerene su i na nacionalnost književnika, nobelovca, Ive Andrića, koji je rođen u Travniku u Bosni.

Ono što ovaj slučaj razlikuje od prethodna dva jeste što je taj spor dobio i epilog na sudu kada je Matica Hrvatska u Sarajevu u sklopu edicije „Hrvatska književnost Bosne i Hercegovine u 100 knjiga” uvrstila i Ivu Andrića kao hrvatskog pisca.

U Srbiji, Ivo Andrić je istaknut kao srpski i jugoslovenski književnik i prvi i zasad jedini Srbin dobitnik Nobelove nagrade za književnost.